A A A

Historia

Historia naszej parafii, choć głęboko osadzona w polskiej tradycji katolickiej miasta, jednak związana jest także z niemiecką mniejszością narodową wyznania luterańskiego, która osiedlała się w Gostyniu na przestrzeni wieków. Miasto, zapewne ze względu na relatywną bliskość granicy z Niemcami, nigdy nie było zamknięte dla niemieckich obywateli, a przez to i ruchu protestanckiego, którego Niemcy stały się ojczyzną w XVI wieku. Już w 1565 roku zapisano, że w farze gostyńskiej odbywał się synod innowierców. Jednak dopiero rozbiory Polski i przejęcie Gostynia przez władze pruskie, umożliwiły bardziej swobodny rozwój ludności niemieckiej, a więc de facto wzrost liczby wyznawców luteranizmu. W XIX wieku systematycznie wzrastała liczba ewangelików. Podczas gdy w 1793 roku – u kresu I Rzeczpospolitej, stanowili oni zaledwie 5% całej ludności, to w 1905 roku już 12%, co stanowiło odpowiednio liczbę 58 i 633 osoby. Taki wzrost wyznawców musiał doprowadzić do rozbudzenia ambicji budowy zboru, który służyłby za miejsce niedzielnego spotkania modlitewnego, w którym, zgodnie z tradycją ewangelicką, mieliby zmieścić się wszyscy chętni.


Możliwość realizacji planu budowy pojawiła się, gdy rządzony przez zaborców Gostyń stał się w 1887 roku miastem powiatowym. Spowodowało to systematyczny rozwój urbanistyczny. Zaczęły powstawać liczne budynki mieszkalne i urzędowe. Zapewne wówczas pojawił się też pomysł budowy zboru.


Dogodnym miejscem okazało się ówczesne południowe przedmieście Gostynia, gdzie w latach 1907-1909 wzniesiono neorenesansowy, jednonawowy budynek kirchy z wieżą oktagonalną o wysokości ok. 40 m, z hełmem o konstrukcji drewnianej, pokrytym blachą miedzianą, który w niezmienionym stanie ostał się takim do dziś. Wiadomo, że zbór otrzymał wezwanie Chrystusa i (św.) Magdaleny. W jego wnętrzu zainstalowano dwa kolorowe witraże wykonane w Bodzewku w 1909 roku w firmie „Mattrus”. Ich fundatorami byli, jak głosi napis: Landrat Lucke (zapewne ówczesny starosta gostyński) i Gertude, jego małżonka. Witraże przedstawiają motywy często przywoływane przez protestantów: Eucharystię (oczywiście w rozumieniu ewangelickim) – po prawej oraz spotkanie Chrystusa z Samarytanką – po lewej stronie ołtarza. W budynku – nad całością nawy – przy murach zewnętrznych, zbudowano obszerny balkon, umożliwiający pomieszczenie wszystkich uczestników nabożeństwa. Po prawej stronie, u progu absydy wychodzącej w kierunku zachodnim (dokładnie przeciwnie niż w tradycji katolickiej), zainstalowano podwyższoną ambonę. W budynku obecnego Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego znajdowała się pastorówka zaś w budynku Przedszkola nr 1 była niemiecka szkoła. Dowodzi to faktu, że zbór gostyński stanowił odrębną i samodzielną jednostkę organizacyjną wspólnoty protestanckiej.